Rökin

Ódýr og örugg raforka er undirstaða góðra lífskjara í landinu
Því er afar mikilvægt að allar ákvarðanir sem teknar eru í raforkumálum Íslands þjóni hagsmunum fólksins í landinu og komandi kynslóða.


Orkupakkar ESB skerða fullveldi Íslands í orkumálum 
Með samþykkt Orkupakka 3 innleiðum við löggjöf, sem hvorki hentar aðstæðum á Íslandi né hagsmunum Íslands. Hluti ríkisvalds og dómsvalds í orkumálum flyst úr landi. Verjum sjálfsákvörðunarrétt þjóðarinnar í orkumálum.

Núna eru 90% raforkuframleiðslunnar í eigu þjóðarinnar 
Þessa einstöku stöðu þurfum við að verja. Bæði fyrir okkur sjálf og afkomendur okkar. Það mun torveldast, ef við innleiðum Orkupakka ESB nr 3, því að ætlun ESB með honum og hinum orkupökkunum er að auka markaðsvæðingu og samtengingu raforkukerfa á EES svæðinu.

Það er okkar réttur að afþakka erlent vald í orkumálum 
Ísland er ótengt raforkumarkaði ESB, og því á Ísland að gera skýlausa kröfu um undanþágu frá löggjöf um raforkumarkað ESB. Fordæmi eru í EES samningnum fyrir slíkum undanþágum Íslands varðandi jarðgas, skipaskurði, járnbrautir ofl. Neitunarvald Alþingis var líklega undirstaða þess, að EES-samningurinn var samþykktur á Alþingi 1993.

Stjórnarskrá Íslands leyfir ekki framsal valds til erlendra stofnana
Þriðji orkulagabálkur ESB mælir fyrir um að hér verði starfrækt embættari (Landsreglara), sem taki ákvarðanir um orkumál Íslands. Embættið skal hvorki heyra undir ríkisstjórn né Alþingi, en fara eftir reglum og ákvörðunum ESB. Þótt embættið verði starfrækt á Íslandi, verður það í reynd algerlega háð erlendu valdi, ESA/ACER, en á íslenskum fjárlögum. Íslendingar munu einnig þurfa að borga gjald til ACER (Orkustofnunar ESB).

Orkulöggjöf ESB miðast við aðstæður, sem eru gjörólíkar okkar
Ólíkt stærstu aðildarríkjum ESB er Ísland auðugt af hreinni endurnýjanlegri orku. Við kyndum húsin okkar með jarðvarma, en ekki olíu og gasi, eins og algengast er í ESB. Raforka er ódýrari hér en í flestum löndum ESB. Við getum ekki treyst því , að ESB ríkin setji reglur, sem henta okkar aðstæðum.

Ísland er ótengt orkumarkaði ESB og því engin ástæða til að innleiða hér orkulöggjöf ESB
ESB getur ekki gert tilkall til þess að setja okkur reglur um orkunotkun, rekstur og viðhald raforkukerfisins, þar sem Ísland er ótengt raforkumarkaði ESB.

Verði orkulagabálkurinn innleiddur á Íslandi, aukast líkur á sæstreng
Sæstrengur til Íslands er nú þegar á lista yfir forgangsverkefni ESB á sviði millilandatenginga. Þótt ríkisstjórnin hafi óskað eftir, að “Ice-Link” færi út af þeim lista , er hún aðeins einn af mörgum umsagnaraðilum, og ESB tekur hina endanlegu ákvörðun. Listinn er endurskoðaður á tveggja ára fresti, og strengurinn getur farið aftur inn, þótt hann verði tekinn út.
ACER (The EU Agency for the Cooperation of Energy Regulatorsmun skera úr um, hvort umsóknir um sæstreng til Íslands verði samþykktar. Hvorki íslensk stjórnvöld eða Alþingi munu geta staðið gegn slíkri framkvæmd. Þess vegna m.a. töldu lögfræðingarnir Friðrik Árni Friðriksson Hirst (FÁFH) og Stefán Már Stefánsson (SMS) í álitsgerð sinni til utanríkisráðuneytisins 19.03.2019, að reglugerð 713/2009 samrýmist ekki stjórnarskrá Íslands.

Íslendingar hafa engan hag af því að innleiða orkulöggjöf ESB
Því hefur reyndar verið haldið fram, að orkulöggjöfin verndi almenna neytendur, en það á ekki við hér á landi. Ólíkt ESB eru helstu orkufyrirtæki Íslands í þjóðareigu og hafa það hlutverk að þjóna almenningi. Í ESB er hinsvegar búið að markaðsvæða orkuviðskipti til fulls, og þar er því þörf á að verja neytendur gegn gróðasæknum orkufyrirtækjum. Orkulöggjöf ESB á því ekkert erindi til íslenskra neytenda. Staða neytenda myndi versna umtalsvert við markaðsvæðingu í anda ESB vegna sveiflukenndara verðs og fákeppni, sem líklegt er, að leiða myndi til hærra meðalverðs.

Innleiðing á orkubálki ESB mun stuðla að einkavæðingu orkufyrirtækja í þjóðareigu
Verði þriðji orkumarkaðslagabálkur ESB innleiddur, taka ákvæði fjórfrelsis EES markaðarins gildi.  Verði orkufyrirtæki eða hlutar úr þeim til sölu, t.d. vegna úrskurðar ESA um ójafna markaðsstöðu orkubirgjanna, þá koma erlendir kaupendur innan EES jafnt til greina sem innlendir. Landsvirkjun hefur nú markaðsráðandi stöðu, svo að um munar. Ef ESA gerir athugasemd við þetta, kann svo að fara, að Landsvirkjun verði skipt upp, og þá standa öflug orkufyrirtæki innan EES sterkt að vígi sem kaupendur.

Verði af innleiðingu kemur raforkumarkaður, sem hentar engan vegin Íslandi
Slíkur markaður verður rekinn í orkukauphöll með spákaupmennsku á sviði afleiðuviðskipta, sem gagnast varla raforkunotendum. Fákeppnismarkaður verður til að auka gróða orkufyrirtækja á kostnað neytenda, sérstaklega verði lagður sæstrengur til landsins. Norskur hagfræðingur, Anders Skonhoft, hefur sýnt fram á, að vegna mikilla raforkuverðshækkana av völdum sæstrengja til heimila og fyrirtækja í Noregi, séu þeir þjóðhagslega óhagkvæmir. Þeir, sem græða á slíku, eru orkuvinnslufyrirtækin og sæstrengseigendur. Í Noregi á ríkið (Statnett) sæstrengina. Bannað verður að samhæfa stjórnun á nýtingu auðlindarinnar, og því eykst  hætta á orkuskorti.

Hrein og endurnýjanleg orka er mikilvæg undirstaða velmegunar hér á landi
Það er því mikilvægt að Íslendingar taki sjálfir allar ákvarðanir um nýtingu þessar auðlindar, en láti ekki ESB eftir að taka þær. Í álitsgerð FÁFH og SMS kemur fram, að Þriðji orkupakkinn spannar bæði eignarrétt og ráðstöfunarrétt yfir orkulindunum. Þeir líkja völdum ESB yfir orkulindunum á Íslandi við það, að ESB fengi ákvörðunarvald yfir aflamarksákvörðun á Íslandsmiðum.

Sæstrengur til ESB myndi stórauka ásókn í virkjun fossa, jarðhita og vindorku
Með sæstreng mun orkuverð hækka umtalsvert, ef marka má reynslu Norðmanna, er flutningsgeta allra sæstrengja þar minni sem hlutfall af almennum markaði en verður hérlendis vegna eins sæstrengs. Hærra orkuverð mun gera mörgum atvinnurekstri hérlendis mjög erfitt fyrir. Þekkingarsetur norsku verkalýðshreyfingarinnar, De Facto, áætlar, að afleiðingar Þriðja orkupakkans í Noregi verði m.a. missir 30.000 starfa. Það gæti þýtt 8.000 störf hérlendis með afleiddum störfum m.v. raforkunotkun iðnaðarins í báðum löndum og sæstrengslögn til Íslands. Hætt er við, að sjónarmið um náttúruvernd verði undir í þeirri baráttu, og í ESB eru hagsmunir atvinnuveganna oft látnir ganga fyrir náttúruvernd.

Sæstrengur til ESB myndi auka enn frekar hættu á orkuþurrð
Takmarkarnir á útflutningi rafmagns eru bannaðar samkvæmt EES samningnum. Af því leiðir, að staða í lónum getur orðið hættulega lág fyrir afhendingaröryggi raforku á Íslandi. Strengur gæti bilað á versta tíma.

Komi sæstrengur, mun Ísland bera kostnaðinn af lagningu raflína frá orkuverum landsins að sæstreng, svo og kostnaðinn af byggingu tengivirkja innanlands.
Samkvæmt reglum ESB verður Landsnet að kosta línulagnir frá virkjunum og að sæstreng. Sá kostnaður mun valda hækkun á gjaldskrá Landsnets hjá innlendum raforkunotendum.

Verði orka flutt út um sæstreng munu störf flytjast úr landi
Ódýr orka er ein af forsendum öflugs hagvaxtar og nýsköpunar hér á landi. Verði orkan flutt úr landi, munu störfin einnig hverfa úr landinu og atvinnugreinum, eins og ylrækt, verða ógnað. Hækkun raforkuverðs leiðir óhjákvæmilega til fækkunar atvinnutækifæra í landinu.

Bili sæstrengur, mun íslenskt samfélag hugsanlega bera hluta tjónsins, sem gæti orðið mikið
Þegar sæstrengir bila á miklu dýpi, getur tekið marga mánuði að ljúka viðgerð. Á meðan á viðgerð stendur, kæmu engar tekjur af orkuframleiðslu, enda tekur langan tíma að byggja upp iðnað, sem nýtir orkuna innanlands. Áformað er, að strengur muni rúma um 20-40% af orkuframleiðslu Íslands, og enginn er reiðubúinn til að tryggja þjóðarbúið gegn áfalli af þeirri stærðargráðu, sem bilun hans myndi valda.

Ísland er í fullum rétti til að hafna ESB löggjöf
Alþingi getur neitað að innleiða ESB löggjöf, sem talin er andstæð íslenskum hagsmunum. Löggjöfin verður þá ekki tekin upp í EES samninginn, en þá geta Noregur og Liechtenstein gert tvíhliða samninga við ESB um, að löggjöfin taki gildi í þeim ríkjum, ef þau vilja.

Deila þessu: